Mogły być wizytówką dwóch państw. Zostały przygranicznym korytarzem: most, bazary i stereotypy, które mieszkają w PESELach mieszkańców obydwu miast.
Do 1945 Słubice były Dammvorstadt, prawobrzeżną dzielnicą Frankfurtu. Po Poczdamie rzeka stała się granicą. Po 1991 i po wejściu Polski do UE te dwa miasta dostały drugą szansę. Bliskość, most, wspólna historia, osiemdziesiąt kilometrów do Berlina. Mogły pokazać Europie, że Polska i Niemcy umieją zbudować jedno miasto bez kasowania różnicy. Nie pokazały.
Mazowiecki i Kohl próbowali. Uniwersytet Viadrina po niemieckiej stronie i Collegium Polonicum, wspólny ośrodek UAM i Viadriny, po słubickiej stronie. To były konkrety. Krzysztof Wojciechowski , przez wiele lat dyrektor Collegium, mówił o „trzech cudach nad Odrą”: że Słubice w ogóle się podniosły, że wzajemna niechęć spadła do poziomu znośnego, że ludzie przestali patrzeć na siebie wyłącznie przez wojnę. To było dużo. Ale nadal było za mało, by dwa miasta stały się jednym organizmem, a nie dwoma urzędami połączonymi kładką.
Frankfurt po zjednoczeniu dostał fasady, Viadrinę i status wschodniego przedmieścia Berlina. I właśnie Berlin go zjadł. Młodzi wyjeżdżają do stolicy. Miasto skurczyło się z ponad 87 tysięcy u schyłku NRD do około 58 tysięcy. Słubice rosły inaczej: z bazarów, z tanich papierosów, z tankowania, z Niemców, którzy przyjeżdżali po cenę, nie po sąsiedztwo. Relacja była transakcyjna. Gdy ceny się zrównały, transakcja padła. B.Z. pisał w 2025 roku, że na Polenmarkcie stoi pusty niemal co drugi lokal. Kontrole na granicy, droższe towary, starsi klienci, którzy wymierają. Hasło z czasów pandemii brzmiało: nie ma Słubic bez bazaru, nie ma bazaru bez Niemców. Dziś bazaru prawie nie ma, a alternatywy nie wymyślono. Został most, stacja benzynowa i spór o wspólną linię autobusową 983, którą jedna strona chce ciąć, gdy druga nie dopłaca.
Tkanka miejska to zdradza bez retuszu. Po niemieckiej stronie puste place, Oderturm jak samotny ząb, odnowione gmachy i ulice, które wieczorem gasną. Po polskiej stronie pasaż bazarowy, manekiny, „Alles fürs Auto”, potem blokowisko i Collegium, które żyje rytmem semestru, nie rytmem miasta. Studenci przyjeżdżają i wyjeżdżają. Mieszkańcy zostają. I to w ich PESELach siedzą stare obrazy. Polak od interesu, Niemiec od chłodnego dystansu. Bliskość Berlina miała być atutem. Okazała się odsysaczem.
Pomysł na oba miasta miał być wspólny. Został równoległy: dwa ratusze, dwa budżety, dwa lęki, jedna rzeka. Oficjalnie jest logo „Bez granic”, promenady, konsultacje o basenie i gondolach. Na chodniku widać coś innego. Dwa miasta, które miały być wizytówką Polski i Niemiec, zostały wizytówką tego, co się dzieje, gdy most stoi, a wyobraźnia nie przechodzi na drugą stronę.
Zostaw odpowiedź